Wanneer is een cao verplicht?

Wanneer is een cao verplicht? - Miljoenen werknemers vallen onder een cao. De kans is groot dat uw onderneming ook gebonden is aan een cao. Ga na of de cao verplicht is en voorkom daarmee hoge claims van uw werknemers.

Advies nodig

Een collectieve arbeidsovereenkomst of cao regelt de arbeidsvoorwaarden van een grote groep werknemers. Deze cao-afspraken zijn lang niet altijd vrijblijvend. Controleer daarom of u verplicht bent om een cao toe te passen. De kans is groot dat u als werkgever te maken hebt met een cao. Zo valt 80% van de werknemers (ongeveer 6,1 miljoen mensen) onder een cao, blijkt uit cijfers van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW).

Tip!

Het is dus belangrijk om na te gaan of een cao verplicht is. Als u wilt weten wat nog meer belangrijk is voor (toekomstige) werkgevers, neem dan contact op met onze gespecialiseerde Registeradviseur Verzuim- en Inkomensvoorzieningen (RVI).

Verplichte cao

In de volgende gevallen bent u verplicht om een cao toe te passen:

1. U heeft zelf een cao afgesloten

U kunt een cao afsluiten met één of meer werknemersorganisaties (meestal vakbonden). Dit heet ook wel een ondernemings-cao. Hierin staan bepalingen die toegespitst zijn op uw onderneming. Het zijn vooral grotere ondernemingen die zo’n cao afsluiten. Als u hier – vrijwillig – aan meewerkt, bent u verplicht de cao daadwerkelijk toe te passen.

2. U bent lid van een werkgeversorganisatie die een cao heeft afgesloten

Een werkgeversorganisatie waar u lid van bent, kan ook een cao afsluiten voor uw bedrijfstak. Dankzij uw lidmaatschap bent u dan gebonden aan een bedrijfstak-cao. U moet daarvoor wel onder de werkingssfeer van die cao vallen. Dat wil zeggen dat de cao geldt voor het soort werkzaamheden in uw onderneming. Branche- en werkgeversorganisaties kunnen u vertellen welke bedrijfstak-cao van toepassing is.

3. U valt onder een algemeen verbindend verklaarde cao

Ook als u geen lid bent van een werkgeversorganisatie, kan een cao verplicht zijn. De minister van SZW mag een cao namelijk verplicht stellen (algemeen verbindend verklaren) voor alle werkgevers en werknemers in een bedrijfstak. Deze verplichting voorkomt dat werkgevers onderling op de arbeidsvoorwaarden concurreren. U mag dan bijvoorbeeld niet mindere arbeidsvoorwaarden bieden dan in de cao is bepaald. Op de websitewebsite van het ministerie van SZW leest u welke cao’s algemeen verbindend zijn verklaard.

4. U heeft het opgenomen in de arbeidsovereenkomst

Het is mogelijk een cao van toepassing te verklaren op een arbeidsovereenkomst. De bepaling waarmee u dit doet, heet een incorporatiebeding. Met zo’n beding geldt de cao altijd. Dat is onafhankelijk van een ondernemings-cao, het lidmaatschap van een werkgeversorganisatie of het algemeen verbindend verklaren van een cao.

Looptijd cao

Een cao heeft altijd een bepaalde looptijd. Meestal is dit één of twee jaar. Tegen het einde van die periode gaan cao-partijen opnieuw om de tafel om afspraken te maken. Dit lukt niet altijd, waardoor een branche soms zonder cao komt te zitten. Als een cao afloopt, dan is het mogelijk dat cao-bepalingen van kracht blijven totdat een nieuwe cao is afgesloten. Dit heet ook wel de nawerking van een cao. Bij een algemeen verbindend verklaarde cao heeft u in principe niet te maken met nawerking.

Standaard-cao en minimum-cao

Moet u een cao verplicht toepassen? Dan is het belangrijk om te weten of het gaat om een standaard-cao of minimum-cao:

  • Een standaard-cao:
    bevat bepalingen waarvan u niet mag afwijken. Dat betekent dat u in een individuele arbeidsovereenkomst niet ten nadele van de werknemer mag afwijken van de cao, maar ook niet ten voordele.
  • Een minimum-cao:
    bevat bepalingen waarvan u niet ten nadele, maar wel ten voordele van de werknemer mag afwijken. Het is in dat geval wel mogelijk om betere arbeidsvoorwaarden af te spreken dan in de cao staat.

Aan de cao-bepalingen kunt u aflezen of het gaat om een standaard-cao of een minimum-cao. In een minimum-cao staat bijvoorbeeld expliciet dat ten gunste van de werknemer mag worden afgeweken. Dit laatste komt u overigens in de meeste cao’s tegen. De teksten van cao’s staan op de websitewebsite van het ministerie van SZW.

Dispensatie cao

Soms is het mogelijk uitgesloten te worden van een algemeen verbindend verklaarde cao. Dit doet u door dispensatie aan te vragen bij het ministerie van SZW, maar daarvoor gelden strenge regels. In overleg met de cao-partijen krijgt u soms dispensatie als daar bepalingen over staan in de cao. In ruil voor de dispensatie dient u meestal wel een cao af te sluiten die minstens gelijkwaardig is.

Tip!

Wilt u meer weten over cao’s? De Stichting van de Arbeid heeft een brochurebrochure uitgebracht die ingaat op de belangrijkste vragen rondom cao’s.

Bron: De Goudse